26 de des. 2015

Coma hèr qu'er aranés sigue present ena nòsta vida vidanta

Toti sabem qu'era melhor façon d'apréner ua lengua ei sajar de víuer en era. Totun, damb er aranés ei fòrça malaisit, per arrasons que toti mos podem imaginar: pògui parlants, manca d'aufèrta culturau, eca. Mès aué sajaram d'ajudar-vos un shinhau e per aquerò auem redigit aguest article: aciu quauques idèes e conselhs entà hèr qu'er aranés sigue present ena nòsta vida vidanta.

En tot informar-se


Se as per costum liéger es nòves en internet, saja de liéger-les en Jornalet. Ei un jornau digitau (o numeric, se ac preferisses) redigit en lèu-lèu toti es dialectes der occitan, entre eri, er aranés, qu'a ua preséncia plan importanta.
Se, per contra, t'agrade veir-les en television, rebremba qu'as ua arròda informatiua de 15 min en canau 3/24 (sonque en Catalonha, mès tanben en internet) de deluns a diuendres tàs 15:40; ei ua arròda damb informacion generau (cau susvelhar eth nivèu de lengua!). Tanben pòs veir eth Telenotícies Comarques Val d'Aran un viatge ara setmana damb informacion mès especifica d'Aran. Fin finau, en AranTV pòs veir un reportatge diari, o ua entrevista, eca. sus quauquarren d'Aran.
Per çò que tanh ara ràdio, Catalunya Ràdio lòtge dus programes en aranés: ua arròda informatiua e eth coneishut Meddia Aranés Aguest darrèr ei un programa d'ua ora damb entrevistes, seccions d'istòria, nòves, participacion d'associacions dera Val, etc. En Radio Val Pirieneos i a bèth programa en aranés mès era vertat ei que non auem trapat quan s'emet.

En tot navegar per internet

Non, sabem qu'ei impossible auer eth Facebook en aranés. Mès sabies que se configures eth tòn navegador, quan visites ua pagina que age era version en occitan, te gesserà per defècte en aguesta lengua? Saja'c: cerca es opcions de configuracion d'idiòma e introduccion de tèxte e modifica'c!

En tot escotar musica

Escotes musica tot soent? Encara que pòga, i a diuèrses opcions: consulta-les en nòsta seccion de musica. Des de musica tradicionau (Sarabat; Bramatopin) a musica mès modèrna coma era que hè Alidé Sans, era musica en aranés tanben merite ua escota atentiua! E tà saber-ne es letres, cau visitar Paraulas.net. Comprant-ne es CDs sosteneràs era produccion culturau ena lengua nòsta, non te'n desbrembes!

En tot comunicar-te

Un aute conselh que te dan quan comences a apréner ua lengua ei sajar de comunicar-te damb tu madeish/a en aguesta lengua. Coma hè'c? Aisit: hè-te es nòtes (lista dera crompa, eca) en aranés. Aciu dus utils entath telefonet que te serviràn entà portar er aranés pertot:
  • Apertium.org, un traductor damb ua qualitat excellenta;
  • Dicodòc, era version app deth diccionari de Lo Congrès

En tot liéger

En aranés tanben as fòrça opcions entà liéger: des dera colleccion de romans classics arreviradi deth catalan a romans istorics coma eth de Griselda Lozano. Passa pera liberia Alibri en Barcelona, era Ruda en Vielha, o pera pagina 'Libes' d'aguest blòc entà trapar lectures en aranés.

Demoram qu'aguestes idèes vos servisquen entà hèr qu'er aranés sigue mès present enes vòstes vides. Se auetz quauqua idèa mès, o bèth truc, non dobtatz bric en compartir-le! Les demoram.








Cap comentari:

Publica un comentari a l'entrada

Arrebremba-te de méter eth tòn mail se vòs ua responsa.